Wieś Stanowiska leży przy drodze z Przedborza do Włoszczowy. Zdaniem księdza Wiśniewskiego nazwa wsi wywodzi się z języka łowieckiego, podobnie uważa Rawita Witanowski, pisząc, że Stanowiska nazwą swą przypominają o kniejach jakimi kraj ten był pokryty. Lasy wokół Przedborza były jednym z ulubionych terenów królewskich łowów, a szczególnie upodobał je sobie Kazimierz Wielki.
Pierwotny parafialny kościół w Stanowiskach, pod wezwaniem św. Jakuba, powstał w XIV lub w XV stuleciu. Choć pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z roku 1511, to za jego średniowiecznymi „korzeniami” przemawiać może także „starożytny” dzwon z roku 1493. Kościół zapewne był drewniany a ufundował go, jak sądzi Rawita, ktoś z rodu Stanowskich, do których jeszcze w początkach XVI stulecia należała część wsi.
W Liber Beneficiorum Łaskiego (1521 r.) wymieniony jest już murowany kościół, wzniesiony z kamienia, którego patronami byli właściciele Stanowisk i Sielnicy. Do parafii, prócz Stanowisk, należały: Bobrowniki, Wola Bobrownicka, Dobromierz, Łapczyna Wola i Mrowin. Wieś płaciła dziesięcinę w wysokości 3 grzywien, dziesięcinę konopną po 2 grosze od łanu i pół grosza z karczmy. Na uposażenie plebana składały się: łan ziemi, dwie łąki i karczma z rolą, położona naprzeciwko kościoła, w której obowiązki wchodziło także warzenie piwa dla proboszcza.
Murowany kościół w Stanowiskach nie imponował wielkością, Ksiądz Wiśniewski pisze, że: „był raczej kaplicą z wejściem od południa”. Być może niewielkie rozmiary świątyni sprawiły, że w czasach reformacji nie była ona dość atrakcyjna – protestanci urządzili w niej kaplicę, a obszerniejszy od niej zbór zbudowali w pobliskiej Łapczynej Woli. Epizod reformacyjny w Stanowiskach zakończył się wcześniej niż w Łapczynej Woli, bowiem już w roku 1651 wspominany był Andrzej Łącki, proboszcz w Stanowiskach i Łopusznie.
Katalog Zabytków wspomina o gruntownej przebudowie kościoła dokonanej w wieku XVII. Zbudowano wówczas kwadratową w planie kaplicę, przystawioną do nawy od strony południowej, z kryptą w podziemiu. Z tego okresu pochodzi chyba także sklepienie kolebkowo-krzyżowe nad prezbiterium, z płaskimi żebrami wykonanymi ze stiuku.
Poważne zmiany dokonane zostały też w roku 1800, dzięki staraniom i hojności Michała Czaplickiego, sędziego ziemi chęcińskiej. Nawa, pierwotnie dwuprzęsłowa, przedłużona została ku zachodowi o jednoprzęsłową część frontową, nad którą wybudowano kwadratową  wieżę z dzwonami, wtopioną w dach nawy, nakrytą hełmem z latarnią (obecna latarnia a także wieżyczka na sygnaturkę wykonane zostały po roku 1952, zastępując wcześniejsze, skromniejsze i mniej smukłe). O gotyckich korzeniach kościoła świadczą szkarpy na narożnikach prezbiterium i na dawnych narożach nawy. Zachował się także portal z późnogotyckim, kamiennym nadprożem z początków XVI stulecia, ozdobionym krzyżującymi się laskowaniami, tarczą z literami IHS oraz trzema różami. Owe trzy róże Rawita odczytuje jako herb Doliwa, którym pieczętowali się Bobrowniccy. Zachodnia fasada jest trójdzielna, z wejściem i oknem ujętymi we wspólne obramienie i tablicą upamiętniającą przebudowę z roku 1800. Południowy szczyt kaplicy zwieńczony jest trójkątnym szczytem ze spływami, a we wnęce umieszczony jest posąg św. Floriana, o cechach stylowych – raczej ludowych niż barokowych.

Oznaczone: Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]

Lisów. Ołtarz św. Barbary w Kaplicy Krasińskich w Lisowie

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr O takim jednym co Baśkę rozebrał Ta oto Barbara jest bardzo bardzo stara. Nie skłamię […]