Ksiądz Wiśniewski pisze, że w roku 1414 „Wojciech Jastrzębiec, biskup krakowski, pragnąc podnieść dwie pustka stojące biskupie posiadłości, nadaje Augustynowi, sołtysowi z Woli, we wsi Augustinowo Zagnańsko”. Z Liber Beneficiorum wynika, że w Zagnańsku, wsi stanowiącej własność krakowskich biskupów, a leżącej w parafii kieleckiej – z 15 łanów kmiecych i 2 należących do sołtysa, dziesięcina wynosząca 10 grzywien, płacona była na rzecz wiceprepozytury kieleckiej. Gdy na początku XVII stulecia powstał kościół w Tumlinie, Zagnańsk stanowił jego uposażenie.
Rozwój górnictwa i hutnictwa w tym rejonie oraz rosnąca liczba ludności sprawiły, że biskup Andrzej Trzebicki postanowił erygować w Zagnańsku parafię i wybudować na górze zwanej Chełm – murowany kościół. Budowa trwała od roku 1668 do 1676, zaś konsekracja nastąpiła w dniu 30 lipca 1677 roku. Świątynia otrzymała wezwanie św. Rozalii i św. Marcina biskupa. Późniejsze przebudowy bardzo utrudniają próbę odtworzenia wyglądu pierwotnego kościoła. Pomocny jest tu wielce – jak zwykle – ksiądz Wiśniewski, który podaje wymiary kościoła: długość 42 łokcie, szerokość 18 a wysokość 15. Zapewne prezbiterium było od nawy węższe i nieco niższe, a od północy przylegała do niego zakrystia. W południowej elewacji znajdowało się dodatkowe wejście, w oprawie ciosowego portalu z herbem Trzebickiego Łabędź. Od zachodu do fasady przylegała wieża wymurowana z wapienia – wiemy o tym dzięki zapisowi księdza Jana, że materiał z tej wieży wtórnie użyto przy wznoszeniu nowej fasady na początku XIX stulecia.
Za czasów proboszcza Antoniego Czarkowskiego wybudowano w roku 1900 (dla uczczenia Wielkiego Jubileuszu) kamienną dzwonnicę, sytuując ją w południowo-zachodnim narożniku przykościelnego cmentarza. Kilka lat później proboszcz przystąpił do rozbudowy kościoła. Przedłużył świątynię w kierunku zachodnim „o drugie tyle”- pisze ksiądz Wiśniewski „a fronton dwiema kształtnymi ozdabia wieżami”. W roku 1906 kolejny proboszcz, ks. Paweł Steciński „wykłada fronton w czerwone i białe tafle, przez co kościół nie mało przyozdobił”. Nie wiemy kto był autorem przebudowy. Wiemy, że roboty prowadził przedsiębiorca budowlany nazwiskiem Dzikowski, który w owym czasie realizował dwa radomskie projekty architekta Jana Piusa Dziekońskiego (kościoły NMP i św. Jana). Może kościół w Zagnańsku był trzecim przykładem współpracy tandemu Dziekoński – Dzikowski?
Niezrealizowany projekt rozbudowy kościoła sporządził lwowski architekt Antoni Łobos. Czy do realizacji nie doszło z uwagi na śmierć Łobosa (zmarł w roku 1945), czy były jakieś inne przyczyny, w każdym razie w latach 1951-54 dokonano rozbudowy zagnańskiego kościoła w oparciu o projekt Józefa Jamroza, architekta znanego także z doskonałych projektów konserwatorskich, którego talent w pełni objawił się przy odbudowie zniszczonych podczas działań wojennych kościołów w Goźlicach, Stopnicy czy Zawichoście. W Zagnańsku Józef Jamroz nie miał problemów natury konserwatorskiej, ale jego wiedza i wyczucie w tym zakresie zaowocowały projektem nowoczesnym a jednocześnie bardzo harmonijnie skomponowanym z istniejącymi już partiami. Nakryta kopułą dobudówka góruje nad resztą świątyni – a cały kościół, dzięki położeniu na wyniosłej górze, stanowi dominantę krajobrazu. Jednak dzięki zastosowaniu miejscowego kamienia, sprawia wrażenie pełnej jednorodności z górą Chełm i całym krajobrazem, z których wyrasta.

Oznaczone: Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]

Lisów. Ołtarz św. Barbary w Kaplicy Krasińskich w Lisowie

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr O takim jednym co Baśkę rozebrał Ta oto Barbara jest bardzo bardzo stara. Nie skłamię […]