Podcieniowa kamienica Oleśnickich, z charakterystyczną przelotową sienią, i wielką, reprezentacyjną izbą tylną, stoi przy północno – zachodnim narożniku Rynku. Jest ona najokazalszym budynkiem mieszczańskim sandomierskiej Starówki – ustępuje jedynie ratuszowi, ale ratusz to przecież już całkiem inna kategoria obiektów. Na taki kształt kamienicy, w jakim podziwiamy ją obecnie, „pracowało” kilka stuleci. Przysłowie „nie od razu Kraków zbudowano”, z powodzeniem zastosować można do innych miast, w tym również do Sandomierza.
Nowy układ urbanistyczny Sandomierz otrzymał po roku 1349, podczas odbudowy z pożaru wywołanego przez litewskich najeźdźców. Powstała regularna siatka ulic, a wznoszone budynki, coraz częściej –zgodnie z polityką króla Kazimierza – były murowane. Z okresu wcześniejszego niż połowa XVI stulecia brak danych o stanie zabudowy miasta. Wiadomo, że w roku 1557, na ogólną liczbę 180 domów w Sandomierzu, 35 z nich stało przy Rynku. Kamienic było wtedy w Sandomierzu 14, z czego przy Rynku aż 10. Podobnie było po pięćdziesięciu latach, w roku 1602: kamienic przy Rynku nadal było 10, zmalała natomiast do 33 liczba przyrynkowych domów, choć w całym mieście domów przybyło – było ich wtedy 208. Niezabudowanych działek przy Rynku było wówczas 5.
Doskonale rozwijał się w Sandomierzu handel, kwitło też rzemiosło. O randze i znaczeniu miasta świadczyć może występowanie w nim usług i zawodów rzadszych, jakby nieco nietypowych. W każdym mieście byli piekarze, rzeźnicy, szewcy, krawcy, piwowarzy czy młynarze. Ale nie w każdym, jak w Sandomierzu, mieściły się aż dwie łaźnie, Wyźna i Niźna, co roku wydzierżawiane za 10 grzywien każda. Zawód łaziebnika, często łączył się z funkcją cyrulika – golarza, a ten z kolei czasem szedł w parze z uprawianiem fachu medicusa. Byli także w Sandomierzu lekarze po studiach medycznych. W roku 1501 był Żyd Izaak Hiszpan, z tytułem lekarza królewskiego, w 1515 inny Żyd doktor, którego nazwiska nie odnotowano, w latach 1551 Marcin z Urzędowa, kanonik i medicinae doctor, potem Niemiec Walenty Fołtyn chirurgus, Mikołaj Latko chirurgus, Stanisław Kaczkowski, Stanisław Bartholon, Eustachy chirurgus, Jan Porembny, Jan Fox. Lista aptekarzy wcale nie jest krótsza. Banków w XVI wieku jeszcze tu nie było, toteż usługi „lichwiarskie” świadczyli w Sandomierzu głównie Żydzi: Chaim i Bruno Doktorowicze, Szymon, Dawidek, Izaak, Mojżesz, Abraham Bohemus, Abraham Żyd.
Wracając do Kamienicy Oleśnickich: w wieku XVI właścicielką tej nieruchomości była niejaka Kostuchna, po niej doktor Bartholon, a od 1590 Jan Pieprzyk. Szesnastowieczna kamienica zniszczona została podczas wielkiego pożaru w roku 1757. W tym też czasie działkę wraz z pogorzeliskiem zakupili Oleśniccy. Podobno opracowanie projektu powierzono księdzu – architektowi, Józefowi Karśnickiemu. Z zachowanych starych fotografii wiemy, że kamienica dotrwała w kształcie zgodnym z autorską wizją, co najmniej do 2. połowy XIX stulecia. W okresie międzywojennym /widać to na zdjęciu z roku 1922/ nie miała już drugiego piętra; nad pierwszym piętrem jest już okap dachu. Pierwotny wygląd przywrócono kamieniczce w latach 1955 –58, według projektu architekta Józefa Jamroza. W kamienicy, ulokowano regionalne muzeum i bibliotekę. Później do grona użytkowni-ków dołączyła Poczta Polska, przejmując w roku 1995 pomieszczenia po bibliotece.

Oznaczone: Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

MALICKI JÓZEF (1893-1953)

Józef Malicki urodził się 15 stycznia 1893 r. w Krasocinie, był synem Kazimierza i Katarzyny z Łapotów, którzy wzięli ślub […]

BORKOWSKI JAN WIKTOR (1885-1956)

Jan Wiktor Borkowski (wł. Jan Wiktor Dunin-Borkowski h. Łabędź) urodził się 7 czerwca 1885 r. w Dąbrowie Górniczej, był synem […]

MALSKA FLORENTYNA Z ZIELIŃSKICH i MALSKI KAROL

Prezentowany tekst jest rozszerzoną wersją opublikowanego na łamach czasopisma „Świętokrzyskie” Niewiele osób zapisało się w dziejach Kielc w tak chwalebny […]

JANOTA BZOWSKI JERZY (1906-1941)

Autor: Grzegorz Dąbrowski, Adam Malicki   Ziemia Włoszczowska ma wielu bohaterów o których pamięć warto podtrzymywać i upowszechniać wśród kolejnych […]

TEREK STANISŁAW – kowal z Kossowa

Stanisław Terek urodził się 20 kwietnia 1914 r. w Kossowie, a jego rodzicami byli Antoni (ur. 1876, zm. 1947) i […]

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]