Parafialny kościół św. Stefana w Mnichowie, wsi położonej 25 kilometrów od Kielc, przy trasie E 77 prowadzącej do Krakowa, należy do ciekawszych przykładów realizacji barokowego programu architektonicznego realizowanego w drewnie. Powstał on w latach 1765-70, ale już  wiele wcześniej barokowe formy powielane były powszechnie także na prowincji. Do połowy wieku XVII kościoły drewniane budowano według jednego, średniowiecznego schematu o kilku wariantach. Ale kiedy zamiast rzemieślników cechowych, projektowaniem ich zajęli się architekci, kościoły drewniane  także ulegają „barokizacji” i dostosowaniu do nowych wzorów przestrzennych, analogicznie do współczesnych im obiektów murowanych.
Budowane wówczas z drewna kościoły najczęściej były jednonawowe, z nawą i prezbiterium przekrytymi pozornym sklepieniem kolebkowym, wykonanym z desek . Ściany ujmowano w płaskie deskowe pilastry i gzymsy, podobnie oprofilowywano otwory. Proporcje bryły traciły gotycką strzelistość, a bardziej spłaszczone dachy nadawały budynkom przysadzisty charakter. Dopiero w połowie wieku XVIII pojawiły się po raz pierwszy drewniane kościoły oparte na planie krzyża greckiego – lub łacińskiego, jak w przypadku fary w Mnichowie. Mnichowski kościół jest orientowany i posadowiony na murowanej krypcie. Wykonany jest z modrzewia w konstrukcji zrębowej, na dębowych przyciesiach. Kościół jest jednonawowy; nad skrzyżowaniem nawy z transeptem wykonany jest ośmioboczny tambur na którym spoczywa ośmiodzielna kopuła zwieńczona latarnią. Zachodnią elewację flankują dwie prostopadłościenne wieże o tej samej co nawa wysokości, nakryte namiotowymi daszkami zwieńczone, podobnie jak kopuła, latarenkami o cebulastych hełmach. Dachy kościoła mają konstrukcję wieszarową. Pokryte są ocynkowaną blachą, której kolor dobrze kontrastuje z ciemną barwą drewna którym oszalowano elewacje.
We wnętrzu ścięte narożami skrzyżowania zaakcentowane są przez pilastry o pięknie rzeźbionych kapitelach. Rokokowe wnętrze znakomicie zharmonizowane z architekturą – wykonane jest w surowym drewnie lipowym i modrzewiowym; w ramionach transeptu znajdują się ołtarze, a przy jego czterech ściętych narożach, pod kopułą, chrzcielnica, ambona i dwa konfesjonały o wysokich, bogato dekorowanych zapleckach.
Na osi zachodniej fasady kościoła wzniesiono w roku 1768 drewnianą dzwonnicę. Ma ona konstrukcję słupową, od zewnątrz szalowana jest deskami. Górna kondygnacja jest znacznie mniejsza od dolnej. Przykrywa ja dach ośmiopołaciowy, na którym znajduje się cebulasty hełm. Na murowanym ogrodzeniu kościoła, na wprost narożników głównego korpusu świątyni, znajdują się cztery kapliczki. Mają one kształt płaskiego prostopadłościanu o trójkątnym zwieńczeniu i wysunięte są przed lico ogrodzenia. Dokładna data budowy mnichowskiego kościoła nie jest znana. W Aktach Grodzkich Chęcińskich zachował się akt erekcyjny z roku 1770 i zapis, że kościół zbudował ówczesny właściciel Mnichowa, Stefan Wąsowicz. Z tezą tą godzi się profesor Szyszko Bohusz, wskazując na wpływy architektury Tylmana z Gameren, zaś ksiądz Wiśniewski za rok powstania kościoła uznaje datę 1754, która podobno widział wyrytą na głównych odrzwiach świątyni.

Oznaczone: Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]

Lisów. Ołtarz św. Barbary w Kaplicy Krasińskich w Lisowie

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr O takim jednym co Baśkę rozebrał Ta oto Barbara jest bardzo bardzo stara. Nie skłamię […]