W połowie XV Kossów, wówczas miasteczko a  dzisiaj wieś, był własnością Jana z Kwiliny pieczętującego się Lisem. Już wtedy podobno stał tutaj drewniany kościółek parafialny. W wieku XVI Kossów przeszedł w ręce Rzeszowskich a w następnym stuleciu – Michałowkich. Najstarsza wzmianka odnosząca się do kościoła pochodzi z ok. 1470 roku. Miał on wówczas wezwanie Wszystkich Świętych. Przed rokiem 1556 przejęty przez kalwinów, przywrócony katolikom w roku 1602, niemal niezwłocznie został gruntownie odnowiony i przebudowany. Dzięki temu przetrwał jeszcze półtora stulecia, do połowy wieku XVIII, kiedy to zniszczył go pożar.
Nowa, stojąca do dzisiaj świątynia zbudowana została – według księdza Wiśniewskiego – około 1765 dzięki fundacji Józefy z Wielopolskich Michałowskiej. Konsekracji dokonał krakowski sufragan, Franciszek Potkański. Pewna jest tu zarówno fundacja jak i data konsekracji. Istnieje jednak rozbieżność, co do zakresu fundacji, a konkretnie czy dotyczyła ona przebudowy /lub odtworzenia/ istniejącego kościoła, czy budowy zupełnie nowego obiektu.. Wybitny znawca sakralnej architektury drewnianej, profesor Ryszard Brykowski, na podstawie analizy cech stylowych i konstrukcyjnych kościoła, określa czas jego powstania na początek lub połowę XVII stulecia. Podobne datowanie zawiera Katalog Zabytków. Być może więc, odbudowa po odzyskaniu kościoła w 1602 miała bardzo szeroki zakres, albo nowy obiekt powstał nie półtora, a pół wieku później.
Kościół jest orientowany. Składa się z prawie kwadratowej nawy i wydłużonego, trójbocznie zamkniętego prezbiterium, przykrytych  wspólnym dachem o jednej kalenicy. Od północy dostawiona jest do prezbiterium zakrystia, od zachodu i południa dwie niewielkie kruchty. Kościół ma konstrukcję zrębową, ustawioną na podmurówce z cegły spajanej zaprawą wapienną. Belki tworzące zrąb są dość potężne – od 20 na 20 do 20 na 30 cm, przykryte szalunkiem z pionowych desek i dodatkowo wzmacniane lisicami. Dach jest z zaskrzynieniami, choć wykonanymi trochę „nietypowo”: rozpiętość wiązarów nie jest tożsama z szerokością prezbiterium, tu jest ona nieco większa. Być może to właśnie pozwoli wyjaśnić problem z datowaniem świątyni – majstrowie zaangażowani w wieku XVII przez panią Michałowską do gruntownego remontu po pożarze starego kościoła starali się odtworzyć późnogotycką więźbę typu małopolskiego, ale zabrakło im wiedzy i do-świadczenia dawniejszych mistrzów?
Piękny dach kościoła, o połaciach „spływających” nad poszerzenia nawy, kryty jest gontem. Tylko barokowa sygnaturka ma pokrycie z blachy. Kościół przeszedł gruntowny remont w roku 1957, a potem w 1972. Częściowo wymieniono więźbę, lisice i szalunki ścian, być może także gontowe pokrycie dachu. W roku 1987 systemem gospodarczym dokonano impregnacji ścian, po tym zabiegu dziś niemal czarnych. Wymieniono też, niestety  mocno nieszczęśliwie, zewnętrzne drzwi do kruchty południowej. Wstawione zostały typowe skrzydła stosowane w budynkach mieszkalnych, w dodatku o bardzo jasnej kolorystyce, całkowicie obce pięknej i szlachetnej architekturze kossowskiego kościoła.

Oznaczone: Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

TEREK STANISŁAW – kowal z Kossowa

Stanisław Terek urodził się 20 kwietnia 1914 r. w Kossowie, a jego rodzicami byli Antoni (ur. 1876, zm. 1947) i […]

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]