Jadąc z Warszawy w kierunku Krakowa, około 20 kilometrów przed Radomiem, na osi szosy pojawiają się dwie wieże kościelne. To znak, że zbliżamy się do Jedlińska. Jedlińsk dziś jest wsią i siedzibą władz gminy, ale dawniej był miasteczkiem. Założył je na terenach pomiędzy wsiami Jedlonka i Lisówek pan Mikołaj Jedliński herbu Nabram. W roku 1530 uzyskał na sejmie piotrkowskim królewskie zezwolenie na lokację miasta pod nazwą Jedleńsko in cruda radice /na surowym korzeniu/ na prawie magdeburskim. Miały się tu odbywać dwa jarmarki rocznie /na św. Urbana i św. Idziego/ i targ tygodniowy w soboty. Z rejestru poborowego szosu płaconego przez mieszczan w roku 1569 wynika jednak, że miasto rozwijało się raczej słabo.
Mikołaj Jedliński był także fundatorem tutejszego kościoła. Stało się to albo w roku lokowania miasta albo dziesięć lat później, czyli w roku 1540. Był to kościół drewniany, który istniał przez około sto lat. Obecny erygowany  został w latach 1630-37 przez Stanisława Witowskiego, kasztelana brzezińskiego, a zbudowany w roku 1645 staraniem jego syna, także imieniem Stanisław, kasztelana sandomierskiego.
Świątynia, której patronowali Matka Boska i św. Stanisław biskup, zniszczona została przez Szwedów w roku 1655. Odbudowano ją dzięki staraniom i funduszom Aleksandra Załuskiego. Gruntowną restaurację, połączoną z częściowym przekształceniem, kościół przeszedł w roku 1752. Fundatorem tych działań był biskup Andrzej Załuski, zaś projektantem – najprawdopodobniej Jakub Fontana.
Kościół jest budowlą barokową. Składa się z trójprzęsłowej nawy i dwuprzęsłowego prezbiterium, skierowanego ku wschodowi, o szerokości i wysokości tych samych co nawa. Prezbiterium od zewnątrz zamknięte jest wielobocznie, od wewnątrz półkoliście. Przy zachodnim przęśle prezbiterium dobudowane są dwie kaplice na rzucie kwadratu, otwarte do niego arkadami. Kaplice nakryte są płaskimi kopułami wspartymi na żagielkach. Nawa i prezbiterium przykryte są płaskimi stropami z wydatnymi fasetami. Od zachodu do nawy przylegają dwie wieże.
Elewacje kościoła pochodzą z połowy XVII stulecia, ale noszą ślady przekształceń dokonanych sto lat później. Zachodnia fasada, dwuwieżowa, ma dwukondygnacyjną, trójdzielną część środkową, rozczłonkowaną pilastrami i zwieńczoną szczytem z wolutowymi spływami i trójkątnym przyczółkiem. Oś fasady akcentuje rokokowy portal, w którego zwieńczeniu znajduje się tablica informująca o prze-budowie kościoła, ozdobiona kartuszem z Junoszą, herbem rodu Załuskich. Dolne trzy kondygnacje wież /trzy kondygnacje wieży odpowiadają wysokością dwóm kondygnacjom środkowej części fasady/ są w planie czworoboczne. Wyżej wieże są ośmioboczne, a nakrywają je cebulaste, barokowe  hełmy z wysmukłymi latarenkami. Hełmy są o sto lat późniejsze od daty przebudowy inspirowanej przez biskupa Załuskiego /ciekawe, że w jedlińskim kościele wszystko działo się w rytmie stuleci!/; pochodzą z roku 1845.
Na osi kościoła stoi późnobarokowa brama z arkadowym otworem wjazdowym, ujętym parami pilastrów, zwieńczona wolutowym szczytem. W linii ogrodzenia, w południowo zachodnim narożniku, stoi dzwonnica z roku 1645 – kwadratowa w planie, nakryta namiotowym dachem.

Oznaczone: Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]

Lisów. Ołtarz św. Barbary w Kaplicy Krasińskich w Lisowie

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr O takim jednym co Baśkę rozebrał Ta oto Barbara jest bardzo bardzo stara. Nie skłamię […]