W dniu 30 października 2018 roku we Włoszczowie, w ramach uroczystych obchodów 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości pod tytułem „A to Polska właśnie”, odbyła się uroczysta promocja książki zawierającej wspomnienia z powstania styczniowego Marcina Edmunda Wierusz-Kowalskiego, właściciela Ojsławic (obecnie gmina Radków, powiat włoszczowski). Autor wspomnień walczył w oddziale Bończy Tomaszewskiego, Zygmunta Chmieleńskiego i Napoleona Krzywdy-Rzewuskiego. Pojmany przez żołnierzy carskich w Rudzie Zajączkowskiej trafił na zesłanie do guberni symbirskiej w głębi Rosji. Po pięciu latach wrócił z zesłania, ożenił się z Leokadią z Kozłowskich i gospodarował rodzinnym majątkiem w Ojsławicach.Wspomnienia spisał w Ojsławicach w 1903 r., zmarł w Krakowie w 1913 r. i został pochowany na cmentarzu w Dzierzgowie. Warta podkreślenia jest data urodzenia Edmunda czyli 11 listopada, jakże dziś symboliczna dla każdego Polaka.

Edmund Wierusz-Kowalski. Zdjęcie udostępnione przez Annę GrużewskąRękopis wspomnień został udostępniony przez Bibliotekę Jagiellońską w formie skanów na stronach Jagiellońskiej Biblioteki Cyfrowej. Pozycja może stanowić uzupełnienie już publikowanych wspomnień powstańczych, a wzbogacona zdjęciami i dokumentami udostępnionymi m.in. przez spadkobierców Edmunda stanowi wartościowy opis naszej historii narodowej. Całość opracowana przez Adama Malickiego. Gorące podziękowania dla Katarzyny Standerskiej z Fundacji CEdR za korektę tekstu i zorganizowanie tak podniosłej uroczystości (wspólnie z wieloma organizacjami pozarządowymi), Michałowi Staniaszkowi z drukarni Kontur za skład i druk, oraz spadkobiercom Edmunda za liczne przybycie na uroczystość, a mianowicie: Filipowi Ruszczyńskiemu, Annie Grużewskiej z synem Franciszkiem, Joannie Jackowskiej, Agnieszce Wierzejskiej z mężem Tomaszem i Rafałowi Wierusz-Kowalskiemu.

Ukazały się dwie wersje publikacji: pierwsza – okolicznościowa, współfinansowana przez Starostę Włoszczowskiego i Samorząd Województwa Świętokrzyskiego, druga – rozszerzona, zawierająca dodatkowo wybór źródeł do dziejów powstania styczniowego na terenie powiatu włoszczowskiego w zasobach Archiwum Państwowego w Kielcach, przy opracowywaniu których współpracowali Grzegorz Dąbrowski i Paweł Łukasik.

Fotoreportaż z opisem z uroczystego wieczoru zorganizowanego we Włoszczowie przez Fundację Centrum Edukacji dla Rozwoju.

SPIS TREŚCI

Adam Malicki Wprowadzenie………………………………………………………………….7
Adam Malicki Edmund Kowalski h. Wieruszowa. Powstaniec z Ojsławic……15
CZĘŚĆ I…………………………………………………………………………………………………33

  • Karolina Wierusz-Kowalska Notatka………………………………………………..35
  • Edmund Kowalski Wspomnienia moje z roku 1863 (czystopis) …………..37
  • Edmund Kowalski Wspomnienia moje z roku 1863 (brudnopis)………….93
  • Listy Feliksa Kowalskiego do Edmunda Kowalskiego…………………………100
  • [Brak początku listu] ……………………………………………………………………..101
  • W Sibirze Kuźnieck 28 (lutego)/12 Marca 865 r…………………………………103
  • W Syberyi Kuźnieck d. 1/13 sierpnia 865 r…………………………………………105
  • Indeks nazwisk……………………………………………………………………………….109
  • Indeks miejscowości………………………………………………………………………..110

CZĘŚĆ II………………………………………………………………………………………………..113

Biogramy………………………………………………………………………………………………..115

  • Michał de Schmiden Wierusz-Kowalski (stryj Edmunda)……………………115
  • Adam de Schmiden Wierusz-Kowalski (stryj Edmunda)……………………..116
  • Feliks Kowalski (brat stryjeczny Edmunda)……………………………………….118
  • Zofia Zarańska z Wierusz-Kowalskich (córka Edmunda)…………………….120
  • Maria Antonina z Wierusz-Kowalskich Ruszczyńska (córka Edmunda)…125
  • Ignacy Ludomir Wierusz-Kowalski (syn Edmunda)…………………………….128
  • Mikołaj Eduardowicz de Szmiden-Kowalski (bratanek Edmunda)………..131
  • Marian Mikołaj Wierusz-Kowalski (bratanek Edmunda)……………………..133
  • Michał Aleksander Wierusz-Kowalski (bratanek Edmunda)………………..136
  • Drzewo genealogiczne Edmunda Wierusz-Kowalskiego……………………..137

Wybór bitew i potyczek powstania styczniowego wg. Zielińskiego…………..139

CZĘŚĆ III….Wybór źródeł do dziejów powstania styczniowego
na terenie powiatu włoszczowskiego w zasobach
Archiwum Państwowego w Kielcach…….157

współpraca Grzegorz Dąbrowski i Paweł Łukasik

  • Rozporządzenia i raporty władz carskich…………………………………………..159
  • Rozporządzenia władz powstańczych…………………………………………………206
  • Raporty i dokumenty dotyczące poszczególnych miejscowości……………..211
  • BEBELNO………………………………………………………………………………………….211
  • BICHNIÓW……………………………………………………………………………………….212
  • BIEGANÓW……………………………………………………………………………………….212
  • CHLEWICE………………………………………………………………………………………..212
  • CHRZĄSTÓW*……………………………………………………………………………………213
  • CIEŚLE………………………………………………………………………………………………214
  • CZARYŻ…………………………………………………………………………………………….217
  • DZIERZGÓW……………………………………………………………………………………..219
  • JĘDRZEJÓW*……………………………………………………………………………………220
  • KLUCZEWSKO…………………………………………………………………………………..221
  • KONIECZNO……………………………………………………………………………………..223
  • KOSSÓW……………………………………………………………………………………………223
  • KOZŁÓW*………………………………………………………………………………………….224
  • KRASOCIN………………………………………………………………………………………..225
  • KRASÓW…………………………………………………………………………………………..229
  • KRASSÓWEK ……………………………………………………………………………………230
  • KURZELÓW………………………………………………………………………………………230
  • ŁACHÓW…………………………………………………………………………………………..237
  • ŁOPUSZNO*……………………………………………………………………………………..238
  • MAŁOGOSZCZ*…………………………………………………………………………………241
  • MĘKARZÓW……………………………………………………………………………………..244
  • MOSKORZEW…………………………………………………………………………………..244
  • NIEZNANOWICE………………………………………………………………………………246
  • OKSA*……………………………………………………………………………………………….248
  • OLESZNO…………………………………………………………………………………………..252
  • PSARY………………………………………………………………………………………………..256
  • RADKÓW……………………………………………………………………………………………257
  • RUDNIKI*………………………………………………………………………………………….258
  • ROGIENICE………………………………………………………………………………………..259
  • ROPOCICE………………………………………………………………………………………….262
  • SECEMIN……………………………………………………………………………………………262
  • WŁOSZCZOWA…………………………………………………………………………………268
  • WODZISŁAW*…………………………………………………………………………………..283
  • WYGNANÓW*…………………………………………………………………………………..284
  • ŻELISŁAWICE……………………………………………………………………………………285
  • Bibliografia i wykaz skrótów………………………………………………………………..288

Oznaczone: ,

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

TEREK STANISŁAW – kowal z Kossowa

Stanisław Terek urodził się 20 kwietnia 1914 r. w Kossowie, a jego rodzicami byli Antoni (ur. 1876, zm. 1947) i […]

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]