Pierwsza informacja odnosząca się do Buska powstała według Długosza w roku 1190, w związku z fundacją klasztoru norbertanów. Zdaniem profesora Kiryka datę te należałoby cofnąć o lat dziesięć. Fundatorami klasztoru byli: Wit z pobliskiego Chotla, biskup płocki, i jego brat Dzierżek, wojewoda sandomierski. Dzierżek, czy jak chcą inni Dzierżko, zapisał w roku 1190 klasztorowi aż dziesięć swoich wsi, w tym także część samego Buska. Dwadzieścia lat później do klasztoru należało 27 osad. W Dzierżkowych czasach stał już w Busku kościół w którym znajdował się obraz Matki Boskiej, w XIII stuleciu uważany za cudowny. Dzięki licznym pielgrzymom pragnącym odwiedzić świątynię z cudownym obrazem osada rozwijała się lepiej od innych, pozbawionych tak wówczas istotnego czynnika miastotwórczego. Darzyli osadę swą przychylnością piastowscy książęta; Bolesław Wstydliwy, przychylając się do prośby swej siostry, błogosławionej Salomei, potwierdza przywileje buskiego klasztoru i „takowy łaskami darzy” – pisze ksiądz Wiśniewski. Leszek Czarny zaś w roku 1287 na prośbę opatki Agnieszki „wyniósł Busk do godności miasta”, nadając mu prawo średzkie.
W czasach walk Władysława Łokietka z krakowskim biskupem Muskatą, ściślej w roku 1306, Busko będące już miastem (w dokumencie występuje jako oppidum Buszk) zostało obrabowane przez żołdactwo Muskaty, „lud poraniony, człowiek zabity, zakonnice wiele przykrości doznały”. Mimo kiepskich początków, stulecie XIII było dla miasta raczej pomyślne, a to dzięki dogodnemu położeniu na szlaku handlowym z Wiślicy do Chęcin. Kwitło tu rzemiosło, a słynne tutejsze piwo (cervisia de Busk) podawane było nawet na królewskim dworze. Zatrzymywał się tu często podczas podróży na Litwę Jagiełło dokonując zakupów, a w 1393 królowa Jadwiga zaciągnęła pożyczkę u proboszcza buskiego klasztoru (czyżby miejscowych cen nie wytrzymywała nawet królewska kieszeń?).
Długosz nazwał Busko oppidum frequens foro, czyli ośrodkiem lokalnego handlu. Targowano tu we środy, główny jarmark odbywał się na św. Prokopa, a od roku 1412 także na św. Floriana. Pod koniec XV wieku podwojono też ilość dni targowych w tygodniu.
Pierwotny kościół Buska rozebrano i w roku 1470 wzniesiono z kamienia nowy, pod wezwaniem Niepokalanego poczęcia Najświętszej Marii Panny. Nie ma jednak pewności, czy w Busku nie istniały wcześniej dwie świątynie: Mariacka przy klasztorze i parafialna św. Prokopa. W każdym razie w roku 1598, czego dowodem jest dokument spisany po wizytacji, w Busku stał tylko jeden kościół, „spalony przed 34 laty, ale rychło odbudowany pw. Wszechmogącego Boga i NMP” – pisze Feliks Kiryk.
W roku 1804 kościół powiększono, a w 1820 odbudowano po pożarze. Na początku XX stulecia świątynię przebudowano, zamieniając dawne prezbiterium na nawę. Co do cech stylowych: jest to obiekt barokowo – klasycystyczny, z zachowanymi pozostałościami gotyckimi, które odnaleźć można w dolnych partiach murów dawnej nawy, w przyporach, w elewacji zachodniej. Nawa jest obecnie węższa od prezbiterium, przy niej od strony południowej dobudowana jest siedemnastowieczna kwadratowa kaplica nakryta kopułą, z początków XVII stulecia. Od wschodu nawa zamknięta jest owalna kruchtą. Elewacja wschodnia jest klasycystyczna, z zaokrąglonymi narożami i zwieńczona trójkątnym przyczółkiem.

Oznaczone: Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]

Lisów. Ołtarz św. Barbary w Kaplicy Krasińskich w Lisowie

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr O takim jednym co Baśkę rozebrał Ta oto Barbara jest bardzo bardzo stara. Nie skłamię […]

Szydłów. Epitafium księdza Józefa Ptaszyńskiego

Autor tekstu i zdjęć: Grzegorz Wiatr O księdzu który nie wiedział który kościół lubi bardziej Był sobie ksiądz Józef P. […]