Problem precyzyjnego określenia czasu budowy wąchockiego opactwa został niedawno bardzo ułatwiony dzięki odkryciu na jednym z ciosów fasady kościoła sygnatury architekta, Brata Simona. Ten sam artysta prowadził budowę cysterskiego kościoła w Casamari w Italii, konsekrowanego w 1217 roku. Z innych dokumentów wiadomo, że Brat Simon kierował pracami w San Galgano. Wobec tego w Wąchocku i w Koprzywnicy, gdzie także podpisał się swym imieniem, przebywać mógł w okresie pomiędzy rokiem 1217 a 1239. Tak więc wpływy francuskie dotarły do Wąchocka poprzez Italię a dwubarwny wątek murów kościoła, gdzie na przemian zastosowano warstwy różowego i żółtego piaskowca, świadczą o toskańskim pochodzeniu Brata Simona.
Wąchocki kościół pod wezwaniem NMP i ś. Floriana jest trzynawową bazyliką filarową o trójprzęsłowym korpusie, z transeptem i jednoprzęsłowym prezbiterium ujętym w bliźnie kaplice, otwarte do transeptu. Krzyżowo-żebrowe sklepienia opierają się na ostrołukowych gurtach opartych w nawach bocznych na przyściennych filarach a w nawie głównej na nadwieszonych półkolumnach z głowicami o motywach liściastych. Otwory okienne są niewielkie i zamknięte półkoliście. Dodatkowe światło dochodzi do wnętrza poprzez okna rozetowe, pozbawione jednak maswerków.
Układ przylegającego do kościoła klasztoru jest całkowicie zgodny z zasadami architektury cystersów. Pomieszczenia położone są wokół wirydarza i opasującego go krużganka. W Wąchocku zachował się znakomicie kapitularz chyba zbyt skromnie nazywany najpiękniejszym w Małopolsce. Sądzę, że śmiało nazwać go można jednym z najpiękniejszych w Europie. Jak opowiadał mi Brat Albert, „panujący” nad klasztorną furtą i zajmujący się także oprowadzaniem turystów, niedawno zwiedzał klasztor francuski ksiądz, który nie mogąc się napatrzeć na piękno zastygłe w kamiennej architekturze wąchockiego klasztoru, z zazdrością stwierdził, że we Francji, bądź co bądź ojczyźnie cystersów, takie wspaniałości w tak czystej postaci nie zachowały się.
Kapitularz nakryty jest 9-przęsłowym sklepieniem krzyżowo-żebrowym opartym na półkolistych gurtach, podtrzymywanych przez 4 kolumny o głowicach z motywami roślinnymi i podobnie zdobionych wspornikach przyściennych. W tym samym, wschodnim, skrzydle warta zwiedzenia jest także fraternia o sklepieniu wspartym na jednym, umieszczonym w środku pomieszczenia, filarze. W południowym skrzydle podziw budzi refektarz nakryty trójprzęsłowym sklepieniem o rozpiętości większej niż sklepienie głównej nawy kościoła.
Wąchockie opactwo nie ustrzegło się, jak większość zabytkowych obiektów, przebudów i przeróbek. Na szczęście w przypadku Wąchocka nie były to zmiany zbyt negatywnie odbijające się na wcześniejszych rozwiązaniach. W kościele,  w południowym ramieniu transeptu pojawiła się w wieku XVII empora; także wyposażenie wnętrza jest barokowe i rokokowe. Skrzydła klasztoru przebudowano – zachodnie dość gruntownie, a południowe częściowo – w pierwszej połowie XVII wieku. Dostawiono czworoboczną wieżę tzw. Rakoczego a elewacje podzielono głębokimi wnękami arkadowymi. Mimo tych zmian, opactwo w Wąchocku nadal jest obiektem należącym do grupy najcenniejszych zabytków nie tylko polskiego, ale także europejskiego dziedzictwa.

Oznaczone: Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]

Lisów. Ołtarz św. Barbary w Kaplicy Krasińskich w Lisowie

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr O takim jednym co Baśkę rozebrał Ta oto Barbara jest bardzo bardzo stara. Nie skłamię […]