Wieś Petrykozy leży w gminie Białaczów, w byłym województwie piotrkowskim. Najstarszym zabytkiem Petrykozów jest grodzisko, które początkowo badacze traktowali jako wczesnopiastowską strażnicę strzegącą komory celnej na trakcie Żarnów – Skrzyńsko. Późniejsze badania nieco odmłodziły grodzisko i określiły je jako siedzibę rodu Odrowążów, datując jego powstanie na początek XIV stulecia a „zakończenie działalności” – na skutek pożaru – na pierwsze lata wieku XV. Gród miał kształt elipsy o wymiarach podstawy 20 na 32 metry, a jego obwałowania miały 5 m wysokości.
Kościół, położony na północny zachód od grodziska powstał nieco później; parafia erygowana tu w wieku XV należy do dekanatu opoczyńskiego. Wiemy, ze pierwszy, drewniany jeszcze kościół pod wezwaniem św. Doroty z całą pewnością istniał w Petrykozach w roku 1470 i był fundacją rodziny Petrykowskich herbu Odrowąż. Obecny, klasycystyczny kościół wybudowano z inicjatywy /i fundacji/ Stanisława Nałęcz Małachowskiego, marszałka Sejmu Wielkiego. Budowa trwała od 1791 do 1795 roku zaś zbieżność dat z okresem trwania Sejmu Wielkiego wydaje się być całkowicie nieprzypadkowa.
Autorem projektu jest Jan Chrystian Kamsetzer, architekt wybitny, znany głównie z realizacji warszawskich / m.in. z wnętrz królewskiego Zamku i Łazienek/. Jako stypendysta króla Stanisława Augusta podróżował po Europie zaznajamiając się z zabytkami antycznymi, ale też z najnowszymi trendami w architekturze francuskiej. Żył zaledwie 42 lata /1753-95/ a kościół w Petrykozach był jedną z ostatnich jego realizacji.
O projekcie kościoła w Petrykozach tak pisze profesor Miłobędzki: „…frontowa partia tego kościoła jest dziełem niemal awangardowym. Zestawiona z kubicznych bloków bez kolumn i pilastrów, ożywiająca wielkie płaszczyzny ściany subtelną grą faktur, z dużym półkolistym oknem przebijającym środkową nastawę i z wieńczącą ją klockową jakby piramidką – stara się z nieskomplikowanych form geometrycznych wydobyć maksimum wyrazu artystycznego…”.
Kościółek jest niewielki – posiada jedną tylko nawę oraz wydzielone prezbiterium i chór muzyczny nad kruchtą. Pod prezbiterium i zakrystią znajduje się sklepiona krypta. Nawę przykrywa sklepienie kolebkowe z lunetami, kruchtę sklepienie krzyżowe. Zachodnia fasada jest dwukondygnacyjna, ozdobiono ją boniowaniem, zaś wejście zaakcentowano portalem, nad którym wmurowano tablicę fundacyjną z datą rozpoczęcia budowy. Boczne elewacje rozczłonkowane są pilastrami i gzymsami. Wyposażenie wnętrza jest klasycystyczne:  ołtarze, ambona, organy, stalle i konfesjonały – wszystko pochodzi z tego samego okresu. Dodatkowym walorem są wiele, wiele starsze, jeszcze gotyckie: krucyfiks z ok. 1400 r. i posąg św. Doroty z ok. 1430.
Petrykozy to bardzo mała miejscowość. Ale kościół w którym modlą się parafianie z Petrykozów, Parczówka czy Kuraszkowa mógłby być śmiało ozdobą i chlubą Warszawy, Krakowa czy wielu innych, nie tylko polskich, miast.

Oznaczone: Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

MALICKI JÓZEF (1893-1953)

Józef Malicki urodził się 15 stycznia 1893 r. w Krasocinie, był synem Kazimierza i Katarzyny z Łapotów, którzy wzięli ślub […]

BORKOWSKI JAN WIKTOR (1885-1956)

Jan Wiktor Borkowski (wł. Jan Wiktor Dunin-Borkowski h. Łabędź) urodził się 7 czerwca 1885 r. w Dąbrowie Górniczej, był synem […]

MALSKA FLORENTYNA Z ZIELIŃSKICH i MALSKI KAROL

Prezentowany tekst jest rozszerzoną wersją opublikowanego na łamach czasopisma „Świętokrzyskie” Niewiele osób zapisało się w dziejach Kielc w tak chwalebny […]

JANOTA BZOWSKI JERZY (1906-1941)

Autor: Grzegorz Dąbrowski, Adam Malicki   Ziemia Włoszczowska ma wielu bohaterów o których pamięć warto podtrzymywać i upowszechniać wśród kolejnych […]

TEREK STANISŁAW – kowal z Kossowa

Stanisław Terek urodził się 20 kwietnia 1914 r. w Kossowie, a jego rodzicami byli Antoni (ur. 1876, zm. 1947) i […]

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]