CHĘCINY Kaplica św. Leonarda. Gmina Chęciny, powiat kielecki.

Gmina Chęciny, powiat kielecki. Zespół klasztorny franciszkanów, kaplica pod wezwaniem św. Leonarda, murowana z XVI w.

K ościół franciszkański w Chęcinach w latach 1581-1603 pozostawał w rękach innowierców. Po odebraniu – wymagał remontu. Przystąpiono więc do odnowienia i rozbudowy franciszkańskiego zespołu dzięki funduszom Stanisława Branickiego, ówczesnego chęcińskiego starosty. Zdaniem Mariusza Karpowicza – w tym właśnie czasie zbudowana została kaplica św. Leonarda, zwana też kaplicą Branickich.

Jako pierwszy autorstwo projektu kaplicy przypisał Kacprowi Fotydze Aleksander Król.  Atrybucje te potwierdził także Jerzy Łoziński. Uważają oni, że kaplica powstała zapewne w dwóch fazach – jej konstrukcję wykonano w latach 1605-1607, jako fundację Stanisława Branickiego, chęcińskiego starosty, zaś wystrój wnętrza, a w szczególności dekorację stiukową, w latach 1640-41 – dzięki Janowi Klemensowi Branickiemu, synowi Stanisława, pełniącemu tak jak ojciec, urząd chęcińskiego starosty.
Za autorstwem Fotygi przemawiają charakterystyczne dla niego rozwiązania konstrukcyjne kopuły, a w szczególności zastosowanie żeber. Podobnie konstruował kopuły kaplic: Oleśnickich na Świętym Krzyżu, Padniewskiego w Pilicy, oraz kaplicy przy kościele św. Bartłomieja, zwanej kaplica Fotygowską. Fundację Branickich potwierdzają: herb Gryf oraz fakt, że Stanisław był  fundatorem odbudowy całego konwentu, a rolę Jana Klemensa w poniesieniu kosztów wystroju wnętrz – kartusze herbowe z jego Gryfem i Nieczują jego małżonki, Anny z Wapowskich.


Pierwowzorem przyjętych przez Fotygę rozwiązań kompozycyjnych stanowi druga z wawelskich kaplic Berecciego. Florentyńczyk (a ściślej pochodzący z Pontassieve pod Florencją) Bartolomeo Berecci najpierw zaprojektował kaplicę Zygmuntowską, najpiękniejsze dzieło polskiego renesansu. Niemal równocześnie, w latach 1524-30 wykonał też inną kaplicę przy wawelskiej katedrze – tym razem przeznaczoną nie dla panującej dynastii, lecz dla krakowskiego biskupa, Piotra Tomickiego. Była ona nieco mniejsza, a także bardziej nowoczesna i uproszczona – podstawową różnicą był brak w niej tamburu (bębna), czyli elementu pośredniego, umieszczanego między żagielkami a kopułą.
Kaplica Branickich usytuowana została nie przy kościele, lecz na osi krużganka północnego skrzydła klasztoru. Ma ona plan kwadratu z dodaną półkolistą absydą od strony wschodniej. Kaplica jest dość wysoka, wyższa od klasztornych budynków. Pod nią znajdują się sklepione krypty. Absyda jest znacznie niższa od korpusu kaplicy – otwarta jest do niej arkadą. Wnętrze kaplicy nakryte jest kopułą (nieco spłaszczoną) wspartą za pośrednictwem gzymsu na żagielkach. U góry, na pierścieniu spinającym żeberka kopuły ustawiona jest latarenka. Światło do wnętrza kaplicy (pomijając latarenkę) wpada poprzez trzy okrągłe okna rozmieszczone pod łukami ścian tarczowych, a do absydy przez dwa okna, umieszczone po jej bokach, zamknięte od góry półko-liście.
Na późnorenesansową dekorację stiukową składają się wspomniane już herbowe kartusze, zdobiące żagielki oraz umieszczony nad otworem tęczowym hierogram IHS, przez Mariusza Karpowicza odczytany jako „dekoracja stiukowa o formie drzewa”. Warto też zwrócić uwagę na rzeźbiarskie opracowanie latarenki kopuły – hermowe pilastry oraz główki aniołków.

Tags: ,

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

MALICKI JÓZEF (1893-1953)

Józef Malicki urodził się 15 stycznia 1893 r. w Krasocinie, był synem Kazimierza i Katarzyny z Łapotów, którzy wzięli ślub […]

BORKOWSKI JAN WIKTOR (1885-1956)

Jan Wiktor Borkowski (wł. Jan Wiktor Dunin-Borkowski h. Łabędź) urodził się 7 czerwca 1885 r. w Dąbrowie Górniczej, był synem […]

MALSKA FLORENTYNA Z ZIELIŃSKICH i MALSKI KAROL

Prezentowany tekst jest rozszerzoną wersją opublikowanego na łamach czasopisma „Świętokrzyskie” Niewiele osób zapisało się w dziejach Kielc w tak chwalebny […]

JANOTA BZOWSKI JERZY (1906-1941)

Autor: Grzegorz Dąbrowski, Adam Malicki   Ziemia Włoszczowska ma wielu bohaterów o których pamięć warto podtrzymywać i upowszechniać wśród kolejnych […]

TEREK STANISŁAW – kowal z Kossowa

Stanisław Terek urodził się 20 kwietnia 1914 r. w Kossowie, a jego rodzicami byli Antoni (ur. 1876, zm. 1947) i […]

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]