CHĘCINY Kaplica św. Leonarda. Gmina Chęciny, powiat kielecki.

Gmina Chęciny, powiat kielecki. Zespół klasztorny franciszkanów, kaplica pod wezwaniem św. Leonarda, murowana z XVI w.

K ościół franciszkański w Chęcinach w latach 1581-1603 pozostawał w rękach innowierców. Po odebraniu – wymagał remontu. Przystąpiono więc do odnowienia i rozbudowy franciszkańskiego zespołu dzięki funduszom Stanisława Branickiego, ówczesnego chęcińskiego starosty. Zdaniem Mariusza Karpowicza – w tym właśnie czasie zbudowana została kaplica św. Leonarda, zwana też kaplicą Branickich.

Jako pierwszy autorstwo projektu kaplicy przypisał Kacprowi Fotydze Aleksander Król.  Atrybucje te potwierdził także Jerzy Łoziński. Uważają oni, że kaplica powstała zapewne w dwóch fazach – jej konstrukcję wykonano w latach 1605-1607, jako fundację Stanisława Branickiego, chęcińskiego starosty, zaś wystrój wnętrza, a w szczególności dekorację stiukową, w latach 1640-41 – dzięki Janowi Klemensowi Branickiemu, synowi Stanisława, pełniącemu tak jak ojciec, urząd chęcińskiego starosty.
Za autorstwem Fotygi przemawiają charakterystyczne dla niego rozwiązania konstrukcyjne kopuły, a w szczególności zastosowanie żeber. Podobnie konstruował kopuły kaplic: Oleśnickich na Świętym Krzyżu, Padniewskiego w Pilicy, oraz kaplicy przy kościele św. Bartłomieja, zwanej kaplica Fotygowską. Fundację Branickich potwierdzają: herb Gryf oraz fakt, że Stanisław był  fundatorem odbudowy całego konwentu, a rolę Jana Klemensa w poniesieniu kosztów wystroju wnętrz – kartusze herbowe z jego Gryfem i Nieczują jego małżonki, Anny z Wapowskich.


Pierwowzorem przyjętych przez Fotygę rozwiązań kompozycyjnych stanowi druga z wawelskich kaplic Berecciego. Florentyńczyk (a ściślej pochodzący z Pontassieve pod Florencją) Bartolomeo Berecci najpierw zaprojektował kaplicę Zygmuntowską, najpiękniejsze dzieło polskiego renesansu. Niemal równocześnie, w latach 1524-30 wykonał też inną kaplicę przy wawelskiej katedrze – tym razem przeznaczoną nie dla panującej dynastii, lecz dla krakowskiego biskupa, Piotra Tomickiego. Była ona nieco mniejsza, a także bardziej nowoczesna i uproszczona – podstawową różnicą był brak w niej tamburu (bębna), czyli elementu pośredniego, umieszczanego między żagielkami a kopułą.
Kaplica Branickich usytuowana została nie przy kościele, lecz na osi krużganka północnego skrzydła klasztoru. Ma ona plan kwadratu z dodaną półkolistą absydą od strony wschodniej. Kaplica jest dość wysoka, wyższa od klasztornych budynków. Pod nią znajdują się sklepione krypty. Absyda jest znacznie niższa od korpusu kaplicy – otwarta jest do niej arkadą. Wnętrze kaplicy nakryte jest kopułą (nieco spłaszczoną) wspartą za pośrednictwem gzymsu na żagielkach. U góry, na pierścieniu spinającym żeberka kopuły ustawiona jest latarenka. Światło do wnętrza kaplicy (pomijając latarenkę) wpada poprzez trzy okrągłe okna rozmieszczone pod łukami ścian tarczowych, a do absydy przez dwa okna, umieszczone po jej bokach, zamknięte od góry półko-liście.
Na późnorenesansową dekorację stiukową składają się wspomniane już herbowe kartusze, zdobiące żagielki oraz umieszczony nad otworem tęczowym hierogram IHS, przez Mariusza Karpowicza odczytany jako „dekoracja stiukowa o formie drzewa”. Warto też zwrócić uwagę na rzeźbiarskie opracowanie latarenki kopuły – hermowe pilastry oraz główki aniołków.

Tags: ,

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]

Lisów. Ołtarz św. Barbary w Kaplicy Krasińskich w Lisowie

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr O takim jednym co Baśkę rozebrał Ta oto Barbara jest bardzo bardzo stara. Nie skłamię […]