Kościół franciszkański w Chęcinach w 3. ćwierci XVI stulecia pozostawał w rękach innowierców. Po odzyskaniu go przez społeczność katolicką – wymagał remontu. Przystąpiono więc do odnowienia i rozbudowy franciszkańskiego zespołu dzięki funduszom Stanisława Branickiego, ówczesnego chęcińskiego starosty. Zdaniem Mariusza Karpowicza – w tym właśnie czasie zbudowana została kaplica św. Leonarda, zwana też kaplicą Branickich.
Jako pierwszy autorstwo projektu kaplicy przypisał Kacprowi Fodydze Aleksander Król. Atrybucję tę potwierdził także Jerzy Łoziński. Uważają oni, że kaplica powstała zapewne w dwóch fazach – jej konstrukcję wykonano w latach 1605-1607, jako fundację Stanisława Branickiego, chęcińskiego starosty, zaś wystrój wnętrza, a w szczególności dekorację stiukową, w latach 1640-41 – dzięki Janowi Klemensowi Branickiemu, synowi Stanisława, pełniącemu tak jak jego ojciec, urząd chęcińskiego starosty.
Za autorstwem Fodygi przemawiają charakterystyczne dla niego rozwiązania konstrukcyjne kopuły, a w szczególności zastosowanie żeber. Podobnie konstruował kopuły kaplic: Oleśnickich na Świętym Krzyżu, Padniewskiego w Pilicy, oraz kaplicy przy chęcińskim kościele św. Bartłomieja, zwanej kaplicą Fodygowską. Fundację Branickich potwierdzają: herb Gryf oraz fakt, że Stanisław był  fundatorem odbudowy całego konwentu, a rolę Jana Klemensa w poniesieniu kosztów wystroju wnętrz – kartusze herbowe z jego Gryfem i Nieczują jego małżonki, Anny z Wapowskich.
Pierwowzorem przyjętych przez Fodygę rozwiązań kompozycyjnych stanowi druga z wawelskich kaplic Berecciego. Florentyńczyk (ściślej: pochodzący z Pontassieve pod Florencją) Bartolomeo Berecci najpierw zaprojektował kaplicę Zygmuntowską, najpiękniejsze dzieło polskiego renesansu. Niemal równocześnie, w latach 1524-30 wykonał też inną kaplicę przy wawelskiej katedrze – tym razem przeznaczoną nie dla panującej dynastii, lecz dla krakowskiego biskupa, Piotra Tomickiego. Była ona nieco mniejsza, a także bardziej nowoczesna i uproszczona – podstawową różnicą był brak w niej tamburu (bębna), czyli elementu pośredniego, umieszczanego między żagielkami a kopułą.
Kaplica Branickich usytuowana została nie przy kościele, lecz na osi krużganka północnego skrzydła klasztoru. Ma ona plan kwadratu z dodaną półkolistą absydą od strony wschodniej. Kaplica jest dość wysoka, wyższa od klasztornych budynków. Pod nią znajdują się sklepione krypty. Absyda jest znacznie niższa od korpusu kaplicy – otwarta jest do niej arkadą. Nakrywa ją spłaszczona półkopułka. Wnętrze kaplicy nakryte jest kopułą (nieco spłaszczoną) wspartą za pośrednictwem gzymsu na żagielkach. U góry, na pierścieniu spinającym żeberka kopuły ustawiona jest latarenka. Światło do wnętrza kaplicy (pomijając latarenkę) wpada poprzez trzy okrągłe okna rozmieszczone pod łukami ścian tarczowych, a do absydy przez dwa okna, umieszczone po jej bokach, zamknięte od góry półkoliście.
Na późnorenesansową dekorację stiukową składają się wspomniane już herbowe kartusze, zdobiące żagielki oraz umieszczony nad otworem tęczowym hierogram IHS, przez Mariusza Karpowicza odczytany jako „dekoracja stiukowa o formie drzewa”. Warto też zwrócić uwagę na rzeźbiarskie opracowanie latarenki kopuły – hermowe pilastry oraz główki aniołków.

Oznaczone: , Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

Bez komentarza

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]

Lisów. Ołtarz św. Barbary w Kaplicy Krasińskich w Lisowie

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr O takim jednym co Baśkę rozebrał Ta oto Barbara jest bardzo bardzo stara. Nie skłamię […]

Szydłów. Epitafium księdza Józefa Ptaszyńskiego

Autor tekstu i zdjęć: Grzegorz Wiatr O księdzu który nie wiedział który kościół lubi bardziej Był sobie ksiądz Józef P. […]