Pierwszym badaczem, który w roku 1778 opisał chęciński zamek był Jan Filip Carossi. Choć głównym przedmiotem jego zainteresowania była geologia – i dla niej przyjechał do Chęcin – opuszczone ruiny zamku musiały wywrzeć na nim mocne wrażenie, skoro podjął się opisania ich stanu, a także związanych z nimi podań i legend. Prócz napisania tekstu Carossi wykonał kilkanaście rysunków, jak się wydaje bardzo wiernie oddających rzeczywistość – o charakterze niemal fotograficznym, dzięki czemu powstał bezcenny materiał ikonograficzny, ukazujący wygląd zamkowych ruin w trzeciej ćwierci XVIII stulecia. Wiarygodność informacji pochodzących od Carossiego gwarantuje jego osoba – z urodzenia był genueńczykiem, z wykształcenia geologiem, z pełnionego stanowiska – dyrektorem górnictwa króla Stanisława Augusta.
Kolejnym źródłem ikonograficznym dotyczącym chęcińskiego zamku są rysunki Friedricha Phillipa Usenera z roku 1805. zawierają plan zamku (z ukazanymi miejscami, z których wykonywano poszczególne „ujęcia”) oraz widoki ogólne i szczegółowe. Wiek XIX przyniósł szereg opracowań tekstowych, z których najstarszym był opis Juliana Ursyna Niemcewicza, odwiedzającego Chęciny w latach 1811-28, w ramach odbywanych przez niego „podróży historycznych”.
W roku 1850 odwiedziła zamek rządowa komisja, nazywająca się: „Delegacją” do opisywania zabytków starożytności. Przewodniczył jej Kazimierz Stronczyński, archiwista i przyrodnik. W raporcie z prac tej „delegacyi” są dwie akwarele autorstwa Tadeusza Chrząńskiego. Nietrudno zgadnąć, że akwarele Chrząńskiego ukazują stan ruin gorszy, niż na wcześniejszych rysunkach. W ostatnich latach tegoż stulecia (1897) powstała „inwentaryzacja” dokonana przez Mariana Wawrzenieckiego, zapewne z inspiracji Michała Rawity-Witanowskiego. Wilanowskiemu – zresztą – zawdzięczamy pierwsze, poważne podejście do źródłowego rozpoznania zamku. W swym opracowaniu (opracowanym przez Dariusza Kalinę i wydanym drukiem przez Regionalny Ośrodek w Kielcach w roku 2001) wykorzystał on głównie „Inwentarz z roku 1613”, okazujący stan zamku po przebudowie dokonane j przez Kacpra Fodygę.
Po I wojnie światowej zamkiem interesował się Adolf Szyszko-Bohusz. W latach 20. wykonał on szkic rekonstruujący średniowieczny wygląd zamku, który do dziś budzi kontrowersje. Po II wojnie światowej badania nad zamkiem podjął profesor Bohdan Guerquin z Wrocławia, kontynuował je profesor Jerzy Rozpędowski, ale kompleksową dokumentacją zamku opracowali dopiero w latach 80. krakowscy badacze: Danuta Czapczyńska i Jan Janczykowski.
Przedstawiłem tylko ogólny zarys bibliografii zamku w Chęcinach, obejmujący wyłącznie najważniejsze pozycje. Szczególnie obfite pod tym względem było ostatnie kilkadziesiąt lat. Ale cChoć o na teksty o chęcińskim zamku zużyto już hektolitry drukarskiej farby, do dziś nie wiadomo, kto był jego fundatorem. W tym szacownym gronie wymienia się cztery osoby: Mikołaja Sieciesławowicza herbu Odrowąż, Wacława II Czeskiego, biskupa Muskatę i Władysława Łokietka, który wówczas nie był jeszcze królem Polski.

Oznaczone: , Autor: Roman Mirowski

Pozytywnie zakręcony pasjonat kielecczyzny, absolwent Politechniki Świętokrzyskiej. Fotografuje co nieco i jako tako. Opisuje jak umie i stara się uratować od zapomnienia wszystko co się da :)

One Response to “76. CHĘCINY Zamek – widok zespołu zabudowy przy bramie” Subscribe

  1. Joanna z Moraczewskich Trzecieskich Gwiazdowska 17 marca 2014 at 22:28 #

    Komentarze: Witam! Jestem pra..wnuczką Jana Filipa Carossi , o którym pisze Pan Mirowski w ” Teki Mirowskiego, Zamki, dwory i pałace 5 marca 2012
    76. CHĘCINY Zamek – widok zespołu zabudowy przy bramie..” w Swoim artykule dot. zamku w Chęcinach. Mój pra..dziadek JFC urodził się w Rzymie nie w Genui.
    Ale miło mi ,że ktoś przypomina czasem jego postać. Pozdrawiam Joanna z Moraczewska Trzecieska Gwiazdowska

Skomentuj

Blue Captcha Image

*

KORNECKI JAKUB – snycerz

Tekst prezentowany poniżej autorstwa J.L. Kaczkowskiego, został wydrukowany w publikacji pt. Pamiętnik Kielecki na rok zwyczajny 1874 pod red. ks. […]

CHMIELNIK – dawne miasto prywatne

Miasto położone jest na pograniczu Pogórza Szydłowskiego i Niecki Nidziańskiej nad rzeką Mruczą, u źródeł rzeki Schodniej (Wschodniej). Jego nazwa […]

Mirzec. Kapliczka św. Jana Nepomucena

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Czasami można się zdziwić co jest pod warstwami farby. Przed … Po I jeszcze profil […]

Mokrsko Dolne. Renowacja baptysterium i chrzcielnicy Santi Gucciego

Zdjęcia: Grzegorz Wiatr Kościół w Mokrsku Dolnym z końca XIII w. pw Wniebowzięcia NMP. Przed i po renowacji. Jeszcze bez […]

Lisów. Epitafia Krasińskich

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr Historia jednego pocisku Czyli epitafia Krasińskich w Lisowie Kaplica Krasińskich w Lisowie. To tu leżą […]

Lisów. Ołtarz św. Barbary w Kaplicy Krasińskich w Lisowie

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Wiatr O takim jednym co Baśkę rozebrał Ta oto Barbara jest bardzo bardzo stara. Nie skłamię […]